- قم، بلوار جمهوری، بیمارستان ولیعصر
- dr.moghadaszade@gmail.com
هیستروسالپنگوگرافی (HSG) روشی است که در آن، با استفاده از اشعه ایکس حفرهها و لولههای رحمی زنان مورد بررسی قرار میگیرد. در انجام این نوع آزمایش پزشکی یک تصویر برای پزشک متخصص زنان و زایمان فراهم میشودکه در علم پزشکی با عنوان Hysterosalpingography شناخته می شود.
در این روش، علاوه بر اشعه ایکس پزشک متخصص رادیولوژی از مواد کنتراست محلول در آب نیز استفاده نموده و با ارائه تصاویر داخلی از رحم فرد، میتواند اختلالات موجود در بدن او را تفسیر نماید.
با توجه به اینکه عکسبرداری رنگی از رحم در برخی از بانوان با ناراحتی و درد همراه است و عده ای نیز برای گرفتن عکس رنگی از رحم خود در حالت بیداری هراس دارند از این رو مرکز طب آزما در قم و تهران امکان انجام عکسبرداری رنگی از رحم را در حالت بیهوشی فراهم نموده است که این کار باعث کاهش استرس ، درد و ترس بانوان می شود. عکس رنگی رحم با بیهوشی (عکس رنگی رحم بدون درد) از 15 سال پیش در مرکز طب آزما قم انجام شده و تا کنون بیش از 15000 مورد هیستروسالپنگوگرافی به صورت بیهوشی از بانوان انجام شده است.
بیهوشی انجام شده در حدی است که خانمها متوجه درد و ناراحتی عکسبرداری نشوند و نسبت به بیهوشی اتاق عمل بسیار سبکتر می باشد. و تاکنون با وجود آمار بالای مراجعین هیچگونه عارضهای در رابطه با بیهوشی نداشتهایم. یکی از مهم ترین عوامل موفقیت در انجام عکسبرداری هیستروسالپنگوگرافی (HSG) همکاری بیمار میباشدکه این مهم در حالت بیهوشی به بهترین شکل فراهم میشود و امکان انجام مانورهای مختلف بر روی بیمار بدون هیچ درد و مشکلی وجود دارد و علاوه بر این بیمار به نتیجه عکسبرداری اطمینان کامل دارد.
بهترین زمان جهت انجام عکس رنگی رحم با بیهوشی بین روزهای هفتم تا سیزدهم از شروع دوره پرید می باشد. البته در کسانیکه پرید نامنظم دارند و یا کسانیکه پرید نمیشوند این کار باید با هماهنگی متخصص زنان و در زمانیکه خونریزی وجود ندارد انجام شود. در صورت وجود لک قرمز ، عکسبرداری باید تاقطع آن به تعویق بیافتد ولی لک قهوه ای مانعی جهت انجام عکسبرداری نیست. کسانیکه مایل به انجام عکسبرداری می باشند باید از نظر ابتلا به سرماخوردگی و آنفلوانزا و دیگر بیماریها مراقبت کافی داشته باشند.
1.پیش از انجام عکس رنگی رحم استحمام کنید.
2.عکس در بین روز های هفتم تا سیزدهم عادت ماهیانه و به شرط پاکی انجام می شود.
3.آنتی بیوتیک تجویز شده را از دو روز قبل شروع کنید. (سفالکسین هر 6 ساعت یا داکسی سیکلین هر 12 ساعت با دو لیوان آب و تا دو ساعت دراز نکشید.)
4.از هفت ساعت قبل از انجام عکسبرداری از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. در صورت ضعف آدامس بجوید.
5.چنانچه داروی عکسبرداری را تهیه نکرده اید نیم ساعت قبل از انجام آن در مرکز خاضر و نسبت به تهیه آن اقدام نمایید.
6.هنگام حضور در مرکز علاوه بر فیش بانکی واریز هزینه بیهوشی، آب میوه شیرین به همراه داشته باشید.
7.لباس راحت با آستین گشاد بپوشید.
8.حتما با همراه در مرکز حاضر شوید. (ترجیحا همسر، در غیر این صورت دو همراه خانم که باردار نبوده و توانایی کمک به شما را داشته باشند)
9.از زمان شروع خونریزی تا عکسبرداری نزدیکی نداشته باشید.
10.لطفا پس از انجام کار نظر خود را در مورد انجام عکس رنگی رحم با بیهوشی در صفحه نظرات ثبت نمایید.
زمان انجام عکس رنگی رحم (HSG) بین روزهای هفتم تا سیزدهم از شروع اولین روز سیکل و بشرط پاکی میباشد و در مرکز طب آزما قم روزهای یک شنبه , سه شنبه و پنجشنبه ها اینکار با بیهوشی انجام می شود. (در هر روز فقط 10 خانم پذیرش میشوند).
الف- نخوردن خوراکی و آب از ۷ ساعت قبل از عکسبرداری
ب- گرفتن نوار قلب برای بیماران بالای ۴۰ سال
ج-اعلام وجود هر گونه بیماری در زمان انجام مشاوره بیهوشی
د- خارج کردن دندانهای مصنوعی هنگام بیهوشی
ه- خارج کردن آدامس قبل از شروع بیهوشی
و- پاک کردن لاک ناخن ها به دلیل ممانعت از فعالیت دستگاه نمایشگر کار قلب
عکس برداری از رحم یا عکس رنگی رحم مانند زایمان طبیعی است. این امر در بعضی از بانوان با درد همراه است و در بعضی دیگر خیلی راحت و بدون درد انجام می شود. این مسئله به آناتومی بدن یا فرم بدنی بانوان (به خصوص لگن)، اندام تناسلی، آستانه تحمل درد و مسائل دیگر دارد. اگر در معاینه پزشک زنان مشکل دارید قطعا عکسبرداری راحتی نخواهید داشت. از این رو ما بیش از 16 سال است که این عکسبرداری را با یک بیهوشی ساده انجام می دهیم. اگر معاینه پزشک زنان برای شما راحت انجام می شود با عکسبرداری از رحم مشکلی نخواهید داشت در غیر این صورت پیشنهاد می شود از عکس رنگی رحم با بیهوشی استفاده کنید.
این روش معمولاً هنگامی که خانمی با مشکلات ناباروری یا مسائل مربوط به حاملگی روبرو است، مورد استفاده قرار گرفته و کمک میکند تا برخی اختلالات در رحم و لوله های رحمی فرد بیمار تشخیص داده شود. این اختلالات به شرح زیر است:
همچنین، در برخی موارد روش عکس رنگی رحم یا هیستروسالپنگوگرافی (HSG)میتواند برای ارزیابی اثرات جراحیها در بدن زنان از جمله انسداد لولههای فالوپی زنان به علت ابتلا به آلرژی یا عفونت، بستن لولههای رحمی در طی عقیمسازی، استریلیزاسیون رحم زنان و باز کردن لولههای فالوپ زنان که براثر ابتلا به یک بیماری یا عقیمسازی مسدود شده است، مورد استفاده قرار گیرد.
برای آن دسته از زنان که باردار هستند یا یکی از شرایط بهداشتی مانند عفونت لگن، خونریزی شدید رحمی در زمان عمل جراحی، تشخیص بیماریهای منتقله از راه جنسی که بدون درمان باقی مانده است و در مورد ابتلا به بیماریهایی مانند انواع آلرژیها و یا شرایط خاص پزشکی، استفاده از روش هیستروسالپنگوگرافی ممنوع میباشد؛ مگر این که پزشک متخصص زنان و زایمان، استفاده از این روش را به بیمار خود توصیه کند.
جالب است بدانید که در هنگام استفاده از این روش، پزشک متخصص رادیولوژی با دستگاه رادیولوژی یک پرتو از اشعه ایکس را برای ایجاد تصاویر بر بدن بیمار تابانده و آن را توسط دستگاه آشکارساز ضبط میکند. سپس این تصاویر ثبت شده بر روی مانیتور انتقال یافته و مورد بررسی قرار خواهد گرفت. البته مواد کنتراست محلول در آب مورد استفاده در این روش به داخل حفره رحمی بیمار تزریق شده و باعث میشود که منطقه معاینه، روشن و قابل دیدن شود.
مواد کنتراست تصویر ایجاد شده را به صورت الکترونیکی به سمت روشن شدن تغییر داده و به کمک روشهای رادیولوژیکی، اعضای داخلی رحم به راحتی دیده میشود. در نهایت، لازم است بدانید که پزشک متخصص زنان و زایمان میتواند این تصاویر را در فایلهای دیجیتالی کامپیوتر خود ذخیره کرده و در دفعات بعدی روند درمان مورد استفاده قرار دهد. پیشنهاد می شود حتما اقدامات پیش از عکس رنگی رحم و مراقبت های پس از عکس رنگی رحم را مطالعه کنید.
به خاطر بسپارید که تجهیزاتی که هم زمان با روش هیسترسالپینگوگرافی مورد استفاده قرار میگیرد، عبارتند از:
در ابتدا، لازم است بدانید که این روش معمولاً بین روزهای هفتم تا سیزدهم از شروع دوره قاعدگی و قبل از انجام عمل تخمکگذاری در بدن زنان انجام میگیرد. در اینجا، چگونگی آماده شدن بیمار برای انجام آزمایش هیستروسالپنگوگرافی (HSG) را برای شما بیان خواهیم کرد که به شرح زیر میباشد:
معمولاً پزشک متخصص رادیولوژی پیش از انجام عکس رنگی رحم (HSG)، مصرف یک ملین یا یک انما برای پاک کردن روده را به بیمار خود تجویز میکند. این کار کمک خواهد کرد تا حفرههای رحمی بیمار به طور واضح دیده شود.
در ادامه این مقاله، چگونگی انجام آزمایش پزشکی هیستروسالپنگوگرافی (HSG) در کلینیک برای شما توضیح داده شده است که به شرح زیر میباشد:
در صورت بروز هرگونه اختلال، ممکن است بیمار مجبور باشد به مدت 30 دقیقه یا بیشتر صبر کند تا عکسهای او با تأخیر به دست آید، این حالت میتواند سرنخی از وجود انواع ناهنجاریها را در داخل رحم بیمار به پزشک متخصص زنان و زایمان ارائه کند. همچنین، در برخی موارد ممکن است پزشک متخصص رادیولوژی از بیمار بخواهد تا موقعیت خود را برای مشاهده واضح نمایه کمی تغییر دهد. هنگامی که تصاویری کامل از حفرههای رحمی بیمار گرفته شد، سوند یا کاتتر مورد استفاده قرار گرفته، برداشته میشود.
برای اطمینان از اینکه بیمار در معرض اشعه مادون قرمز بالا قرار نگیرد، پزشک معالج از حداقل دوز تابشی این اشعه استفاده خواهد نمود. اگر وجود اختلال بالقوه در حفرههای رحمی فرد بیمار شناسایی شود، روش درمانی مخصوص آن شروع شده و توصیههای خاصی به او جهت پیشگیری ارائه میشود تا پزشک متخصص زنان و زایمان بداند که بدن بیمار چگونه به درمان پاسخ میدهد.
مزایای روش هیسترسالپینگوگرافی (HSG) برای زنان بیمار به شرح زیر است:
به خاطر داشته باشید که این روش کمتر تهاجمی بوده و تقریبا بدون هیچ گونه عارضه در بدن زنان انجام میشود. همچنین، این روش کوتاه مدت بوده و روند کلی آن حدود 30-45 دقیقه طول میکشد. روش هیسترسالپینگوگرافی (HSG) به پزشک متخصص زنان و زایمان کمک میکند تا ناهنجاریهای رحمی و علل نازایی را در بدن زنان به راحتی تشخیص دهد. گاهی اوقات این روش میتواند لولههای مسدود فالوپی را در بدن زنان بیمار باز کند. مهمتر از همه این که استفاده از این روش عوارض جانبی جدی برای بیمار ندارد.
در نهایت، لازم است بدانید که انجام این روش میتواند ناهنجاریهای موجود در لوله های رحمی دیواره رحم، و ساختار لگن زنان را به راحتی تشخیص دهد؛ اما نمیتواند تمام علل ناباروری از جمله عدم توانایی فرد برای اتصال تخمک بارور شده به دیواره رحم یا شمارش تعداد غیرطبیعی اسپرمها را در زوجین تشخیص دهد.
بله، جایگزینهای دیگری به جای آزمایش هیسترسالپینگوگرافی (HSG) وجود دارد که عبارتند از:
به عنوان یک خانم بیمار به یاد داشته باشید که عکس رنگی رحم (HSG) یک روش نسبتاً امن بوده و در اغلب موارد، به همه زنان، به جز موارد خاص توصیه میشود؛ اما در صورتی که سؤالی در مورد هیسترسالپینگوگرافی (HSG)دارید، حتماً قبل از انجام آن با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید.
داشتن رابطه جنسی بعد از عکس رنگی رحم با بیهوشی منعی ندارد مگر اینکه در پس از انجام عکسبرداری خونریزی و لکه بینی وجود داشته باشد. برای بارداری نیز پیشنهاد می شود که یک ماه پس از انجام عکسبرداری اقدام کنید. سوالات بیشتر و دقیق تر خود را می توانید پس از انجام عکسبرداری از تیم پزشکی بپرسید.
لکه بینی تا سه چهار روز طبیعی می باشد اما خونریزی شدید غیرطبیعی هست و باید با پزشک خود مشورت کنید.